Szlakiem
Kobiet

C Z Y M  S I Ę  M O Ż E M Y  P O C H W A L I Ć ?


Warto podkreślić, że w okresie 2017 (od stycznia) – 2020 (do początków marca):

– w spacerach wzięło udział łącznie około 350 osób;

– spacery aktywizowały seniorów i młodzież szkolną,  oraz – zgodnie z założeniami ogólnymi stowarzyszenia –  organizowane były nie tylko jako przedsięwzięcia międzypokoleniowe, ale także międzysektorowe, łącząc w działaniu instytucje lokalnego samorządu lub samorządowe instytucje kultury z III sektorem oraz grupami pasjonatów;

– podczas spacerów wykorzystywano specjalnie opracowane mapy, które są zbiorem zidentyfikowanych miejsc działalności kobiet w regionie (np. Dom Narodowy Ul w Bytomiu, sala pierwszego posiedzenia Sejmu Śląskiego I kadencji w budynku, który dziś jest gmachem Akademii Muzycznej, mieszkanie Bronisławy Szymkowiak przy ul. Andrzeja w Katowicach, Dom Harcerski w Rudzie, Teatr Miejski w Gliwicach  i wiele innych);

– spacerom towarzyszyły wykłady, spotkania oraz prezentacje lub publikacje, które wymagały rzetelnej kwerendy historycznej czy eksperckich konsultacji w zakresie materiału pozyskanego z archiwów, bibliotek i wybranych zbiorów internetowych; korzystałyśmy z doradztwa specjalistów z muzeów, oddziału katowickiego IPN oraz z rad kadry naukowej Uniwersytetu Śląskiego i innych szkół oraz ośrodków badawczych w Polsce i za granicą.


Śląski Szlak Kobiet

Najbardziej rozpoznawalną formą naszego działania stał się przez lata Śląski Szlak Kobiet jako marka firmująca przeróżne inicjatywy herstoryczne. Śląski Szlak Kobiet jako akcja edukacyjna znany jest również z tego, że zaowocował powstaniem dwóch rodzajów herstorycznych wydawnictw:

– „Pocztu Posłanek Sejmu Śląskiego” narysowanego przez Martę Frej, a wydanego przy wsparciu Regionalnego Instytutu Kultury w Katowicach oraz Muzeum Powstań Śląskich, który przedstawia na pięciu pocztówkach pięć wizerunków i biogramów kobiet Sejmu Śląskiego.

– Urodzinowej pocztówki Janiny Omańkowskiej również narysowanej przez Martę Frej.

Spacery  pomogły także w odbudowaniu pamięci dotyczącej miejsca pochówku znanych kobiet na lokalnych cmentarzach –  w Chorzowie (grób Omańkowskiej na Cmentarzu św. Jadwigi) oraz grobów (lub tablic) innych znanych kobiet na cmentarzach w Katowicach, w Katowicach - Szopienicach, w Katowicach-Bogucicach, w Bytomiu oraz na cmentarzach w Zabrzu i  Gliwicach.

Na koniec należy powiedzieć, że zbudowana dzięki ww. działaniom sieć kontaktów oraz włączenie do niej potomków i potomkiń z rodzin znanych kobiet stała się  i jest nadal naturalnym zapleczem społecznym wspomagającym realizację wszelkich działań Stowarzyszenia.

Dodatkowo, wiele z ww. osób (w tym członkinie Stowarzyszenia zachęcone rekonstrukcjami i spacerami) samodzielnie inicjuje podobne aktywności w swoim lokalnym działaniu lub biorąc udział w podobnych przedsięwzięciach, na przykład filmowych, opowiadających o historii kobiet (film „Siłaczki” w reż. Marty Dzido i Piotra Śliwowskiego oraz kolejna część Filmowej Encyklopedii Powstań Śląskich poświęcona kobietom).  

Galeria projektu SĄSIADKI (2019-2023)

„Zeszyt do herstorii 
dla początkujących” 

Zeszyt jest rodzajem pomocy naukowej 
(kartą pracy), którą warto wykorzystać podczas prezentowania wystawy "60 na 100. SĄSIADKI".

POBIERZ

Projekt

więcej
5 KOBIET SEJMU ŚLĄSKIEGO 

Fabularyzowany dokument według pomysłu Małgorzaty Tkacz-Janik; scenariuszem i reżyserią zajęli się: Maciej Marmola oraz Kamil Niesłony. 


Regionalny Instytut Kultury w Katowicach (obecnie Instytut Korfantego) włączył się w jego tworzenie. Film powstał w ramach zadania publicznego pt.: „W walce o Górny Śląsk zwycięstwo odniosło serce polskiej kobiety”, czyli filmowa opowieść o śląskich patriotkach, Janinie Omańkowskiej i posłankach Sejmu Śląskiego. To film edukacyjny o walorach dokumentalnych uzupełniający wiedzę o historii powstań śląskich, Plebiscycie oraz o dziejach Sejmu Śląskiego w okresie II RP.

100-lecie pierwszego posiedzenia Sejmu Śląskiego

Rekonstrukcja otwarcia pierwszego posiedzenia Sejmu Śląskiego

10 października 2022 roku

INSTYTUT MYŚLI POLSKIEJ IM. WOJCIECHA KORFANTEGO wraz ze STOWARZYSZENIEM AKTYWNI SILESIA oraz STOWARZYSZENIEM SZLAKIEM KOBIET ​rozpoczął realizację pierwszej części projektu upamiętnienia posłanek międzywojennego Sejmu Śląskiego, nad którą honorowy patronat objął Prezydent Miasta Katowice.

Wydarzenie, otwierające różne formy upamiętnienia, zostało zorganizowane w dniu setnej rocznicy tego historycznego wydarzenia. Sejm Śląski 10 października 1922 roku otworzyła Janina Omańkowska jako Marszałek Senior. Fakt ten stanowi doskonały przyczynek do opowiedzenia o historii Sejmu Śląskiego, ale także o roli kobiet w górnośląskim parlamentaryzmie w okresie II RP.

Pierwszy herstoryczny spacer  "Nie tylko Machna Ogrodzieńska - szlakiem kobiet po Strumieniu i okolicy"

Spacer został przygotowany przez członkinie Stowarzyszenia Szlakiem Kobiet - dr Małgorzatę Tkacz-Janik, Jolantę Sikorę-Masal i Annę Skiendziel w odpowiedzi na zaproszenie burmistrzyni Strumienia Anny Grygierek. Wyprawa śladem strumienianek i kobiet związanych z miastem i okolicą, symbolicznie rozpoczęta ​26 sierpnia 2021r. pod Ratuszem i Sanktuarium pw. św. Barbary, pozwoliła przede wszystkim dostrzec, jak ważna jest herstoria i jak istotnym czynnikiem jest to, by same kobiety zadbały o pielęgnowanie wiedzy i opowieści o innych kobietach. Galerię bohaterek spaceru tworzyły zarówno postaci prawie współczesne, jak i te z odległych czasów. Zaś rozmowy z mieszkankami zainicjowane spacerem doprowadziły do wydania „Przewodniczki szlakami kobiet po Strumieniu i okolicach na piechotę i rowerem”.  

Linki do mapy spaceru Szlakiem Kobiet po Strumieniu i okolicach oraz relacji z tego spaceru wraz ze zdjęciami na stronie UMiG Strumień:

1. Strumien.pl
2. View.genial.ly

Galeria pro​jektu

Nowy etap w rozwoju projektu "Przewodniczki"

16 marca 2023 roku Stowarzyszenie Szlakiem Kobiet podpisało umowę, dzięki której powstaną Szlak kobiet powiatu mikołowskiego oraz kolejna Przewodniczka. Mają w niej zostać przedstawione 22 sylwetki kobiet zasłużonych dla rozwoju Mikołowa, Łazisk Górnych, Orzesza, Ornontowic, Wyr i Gostyni. 

Archiwum Stowarzyszenia "Szlakiem Kobiet"

Spacery w B​ytomiu:

08.10.2016 –  spacer pt.: „Nie tylko Matka Ewa”, współpraca: Urząd Miasta w Bytomiu oraz organizacje pozarządowe: Liga Kobiet Nieobojętnych, Wolne Stowarzyszenie Zielonych Artystów, Piękna Strona Miasta, Muzeum Historii Kobiet im. Marii Renardowej.

19.11.2016 –  Spacer we współpracy z Muzeum Górnośląskim w ramach konferencji „Kobiety na Kresach” oraz z UM Bytom.

Spacery w Bielsku-Biał​ej:

18.10.2016 – spacer zrealizowany wraz z Muzeum Historycznym w Bielsku-Białej oraz Stowarzyszeniem na Rzecz Odnowienia Kaplicy Zamkowej w Bielsku-Białej, a także Szlakiem Kobiet Województwa Śląskiego.

08.11.2016 – drugi spacer we współpracy ze Szlakiem Kobiet w woj. śląskim.

V Spacer KRM i VI Spacer w Szopienicach:

18.03.2017 – Katowice – Szopienice, spacer zorganizowany we współpracy z Galerią Szyb Wilson, z Fundacją Eko-Art Silesia, z restauracją „Beka w piwnicy”. Spacer zakończyło wystąpienie Barbary Szmatloch, autorki wielu tekstów o śląskich kobietach.

20.05.2017 – Katowice, spacer zrealizowany w ramach V Kongresu Ruchów Miejskich połączony ze zwiedzaniem gmachu Sejmu Śląskiego.

Spacer w Gliwicach:

21.10.2017 –  spacer zrealizowany wraz z OSOM (Ośrodek Studiów O Mieście), Teatrem Miejskim w Gliwicach, Fundacją Kontrasty, "Nowinami Gliwickimi".

Trasę tematyczną opracowało Stowarzyszenie Szlakiem Kobiet. Celem spaceru jest przypomnienie kobiet, które poprzez swoje życie i działalność zawodową lub publiczną zasłużyły na upamiętnienie oraz upowszechnianie wiedzy na ich temat. 

Wśród naszych bohaterek sąkatoliczki i protestantki, Żydówki, Polki, Ślązaczki, Kresowianki, w ten sposób opowiadamy także o Gliwicach, mieście przygranicznym i wielokulturowym.

Gościem spaceru był tłumacz książki „Oko za oko. 
O Żydach, którzy mścili się na Niemcach” Johna Sacka, Roman Palewicz. . Do konkretnych postaci dołączyłyśmy też bohaterkę zbiorową, przybliżając losy anonimowych kobiet, o których tak rzadko wspomina historia pisana męskim piórem. 

W ramach realizowanego projektu zaplanowana była kwerenda w archiwach oraz wykorzystanie istniejących publikacji, artykułów, itp. o ciekawych kobietach, które były niegdyś związane z Gliwicami. 
W ramach promocji została także przeprowadzona akcja medialna nagłaśniająca ideę zbierania dokumentów nt. kobiecych śladów w Gliwicach. W ten sposób chciałyśmy zaprosić również mieszkańców i mieszkanki do współtworzenia tego projektu i identyfikowania się z miastem. 

Powstały szlak jest podstawą kolejnych działań edukacyjnych i popularyzatorskich, takich jak zorganizowane spacerów dla szkół i przeprowadzenie szkolenia dla wolontariuszy/-szek po opracowanym szlakuSpacer został dofinansowan​y w ramach promocji historii i kultury regionu przez Urząd Marszałkowski województwa Śląskiego.

O kobietach opowiedziały kobiety: Małgorzata Lichecka, Katarzyna Opielka, Małgorzata Tkacz-Janik i Katarzyna  Tobór-Osadnik. 

Spacer w Rudzie Śląskiej:

23.09.2018 – spacer zrealizowany z  Centrum Kultury im. Henryka Bisty w ramach projektu „Pokolenia” sfinansowano w ramach projektu z NCK.

Rudzki Szlak Kobiet

W 2018 roku obchodziłyśmy stulecie uzyskania praw wyborczych przez kobiety w Polsce. Jest to okazja do przywrócenia pamięci o kobietach, które swoje losy związały z tym miastem. Żyły tu, pracowały, kochały, oferując swoją pomoc ludziom jej potrzebującym, uczyły polskości i patriotyzmu, czasem płacąc za to życiem. Były częścią burzliwych dziejów miasta, Górnego Śląska i Polski. 
Szlak Kobiet w Rudzie Śląskiej przypomniał te wyjątkowe postaci i miejsca z nimi związane - czasami już tylko symbolicznie. Ich historie stały się herstoriami, ponieważ zobaczyłyśmy je jakby na nowo, z kobiecej perspektywy. 
Rudzki Szlak Kobiet jest kolejnym spacerem śladem kobiet po zorganizowanych wcześniej podobnych trasach w Cieszynie, na Jurze, w Katowicach, Bielsku, Sosnowcu oraz w Gliwicach. 

Rok 2018 jest rokiem obchodów stulecia uzyskania praw wyborczych przez kobiety w Polsce. Jest to okazja do przypomnienia - poza Wielkimi Postaciami Kobiet związanych ze Świętochłowicami jak np. mistyczka Maria Dulcissima Hoffmann  - sylwetek kobiet, które żyły i działały w tym mieście - pracowały i sprawowały opiekę nad swymi rodzinami, jednocześnie angażując się w działalność pro-kobiecą, samopomocową, charytatywną, edukacyjną, a wreszcie w okresie powstań śląskich – patriotyczną.

Podczas Świętochłowickiego Szlaku Kobiet spośród wielu znaczących sylwetek świętochłowickich kobiet przedstawiliśmy zaledwie kilka, wśród nich znalazły się: Paulina Czarnynoga, Jadwiga Trojok, Agnieszka Lazar, Klara Borzucka, Otylia Banisz, Teresa Wrzaszczyk i Krystyna Rawska.

Zainteresowanych zapoznaniem się z całą listą naszych działań zapraszamy do odwiedzenia strony organizacji na Facebooku. Wszystkie działania do 2020 roku włącznie można znaleźć także tutaj.