Wydarzenie organizowane przez Instytut Korfantego (instytucję kultury Samorządu Województwa Śląskiego), Muzeum HERstorii Sztuki (MuHER) oraz Stowarzyszenie Szlakiem Kobiet.

Spacer objęty patronatem miasta Krakowa.

Projekt „Konopnicka i Ślązaczki", zrealizowany w 2022 roku w katowickim Instytucie Korfantego, był próbą odtworzenia siostrzanej relacji, która zarysowała się pomiędzy Marią Konopnicką a Ślązaczkami na przełomie XIX i XX wieku. Pisarka darzyła Ślązaczki szczególnymi względami. Rewanżowały się w dwójnasób, wszelkimi dostępnymi sposobami, na przykład żarliwie się za nią modląc, nieświadome, że odmawiają zdrowaśki za pogankę, jak nazywał autorkę Roty ówczesny kler.

Śląsk nigdy nie był pod zaborami, ale granice zaborów przecinały jego terytorium. Ślązaczki dla Konopnickiej, ale także dla Orzeszkowej, były daleką, lecz w sensie narodowym tożsamą zbiorowością. Pisała Orzeszkowa w Liście do sióstr Ślązaczek: „Kiedy przemawiam do Was rozumiecie mię i gdybyście wy do mnie przemówiły, rozumiałabym mowę waszą, bo jakiekolwiek nazwy historja wyryła na rodzinnych stronach naszych i jakkolwiek, szerokie rozdzielają nas przestrzenie, wy i ja, jesteśmy zarówno dziećmi jednej matki. Dzieci jednej matki mają zazwyczaj imiona różne, lecz nazwisko wspólne. Litwa i Śląsk, to imiona rodzinnych stron naszych, a wspólnem ich nazwiskiem to jest Polska. Jestem litwinką wyście ślązaczki, lecz wy i ja — jesteśmy Polki." Dziś widzimy naiwność wizji bezbolesnego zespolenia w jedno Litwy, Śląska i Polski. Przeszło sto lat temu była to jednak idea jasna, o której należało powiedzieć „prostym kobietom" przy pomocy łatwo wyobrażalnych odniesień – Jagiełły, Kopernika, Wisły i Wawelu. I zapewnić, że droga ku Polsce, to jedyna droga ku dobru osobistemu, a jednocześnie ku ojczyźnie. Narodowe wzmożenie od czasów Wiosny Ludów, także na Śląsku formowało nowe wyobrażenia o mającej nadejść Polsce. Śląskie Ma​tki Chrześcijańskie, Towarzystwa Polek, propolsko zorientowane panie ze śląskich Sodalicji Mariańskich jednoczyła idea narodowa, częściej niż tzw. kwestie kobiece.
Z Wielkopolski, z Krakowa przybywało na Śląsk wiele działaczek, które przekonywały Ślązaczki do polskiej tradycji, mowy, wyobrażenia i mitów. Konopnicka była jednym z materializujących się czasem, nawet całkiem niedaleko, a to w Beskidzie, a to w Cieszynie, dóbr narodowych. Drobna kobieca postać otoczona tłumem, to była damska wersja patriotyzmu celebrowanego na katolicką nutę, ale z przytupem. Przekonująco, emocjonalnie, łzawo, w formie litanii, różańca, ody, hymnu, roty. Nie inaczej było na krakowskim rynku w październiku 1902 roku. Wieszczka walcząca z germanizacją, poetka kochająca przyrodę, matka, kobieta waleczna, obrończyni dzieci i biedoty, zawsze przeciw krzywdzie ludzkiej, była symbolem idealnym. To wszystko było dla Ślązaczek zrozumiałe, bliskie doświadczeniom bardzo wielu kobiet. Przybyły gromadnie, aby zamanifestować siostrzeństwo. Czuły ją, a ona czuła je w ich wielodzietnym macierzyństwie, poświęceniu codziennym, niegodnym znoju bez nagrody. Maria, matka ośmiorga dzieci, wychowująca je samodzielnie, zapracowana i często bez domu. Patriotyzm nawracanych na polskość Ślązaczek odbijał się w niej jak w lustrze. Wydaje się nawet, że bardziej ona sama była ich ojczyzną-matczyzną niż Polska. Daleka, bezkształtna, nawet obca.
„Kobiecy patriotyzm Ślązaczek" cechował się ofiarnością, szafarstwem ducha, moc kobiecej energii, jej odnawialności i życiodajności. Konopnicka pisała w tomie Na Piastowym Śląsku:

„Niewiasto śląska Bóg ci zdał,
szafarstwo święte ducha.
On z chleba dusz
nie z chleba ciał
Rachunku cię wysłucha".

Dała Konopnicka wielokrotnie świadectwo wielkiej atencji i współczucia dla niemczonych Ślązaczek, ich rodzin i dzieci, potwierdzając bardzo osobistymi wierszami, artykułami i korespondencją swoją empatię. Nie będąc zapewne świadoma, że wiele z nich nie dotykała germanizacja w sposób jaki doświadczały go Polki w zaborze pruskim, gdyż postrzegały się jako Ślązaczki, pozostając w relacji do władzy i kultury pruskiej w innym, bo właśnie w śląskim kosmosie.
A jednak jedna z nich, podpisawszy się jako "Górnoślązaczka, reprezentująca szersze grono niewiast", zachowując wersyfikację utworu-oryginału odpowiedziała tak:

"Patrz! już siłą słowa Twego
Skruszyły się matek duchy
A pieść ze "Śląska Piastowego"
dodaje im otuchy."Z kolei autor (lub autorka) pod znamiennym pseudonimem Czuj duch z Górnego Śląska, pisał_a do "Przodownicy" (1902, nr 11, s. 6) tak:

"Wieszczko ukochana, o! wieszczko Ty nasza. Rzuciłaś snopy świateł do ciemnych chat wieśniaczych i z pałacowych podwoi wywołałaś Siostrzyce do żniwa. [...] Zagrzane pieśnią Twoją poczęły wiązać kłosy w jeden bogaty snop ... ."

Wydaje się, że symboliki i mocy metafor nie powstydziłby się ani Malczewski, ani Grottger, bo niemal od razu stają przed oczyma pędzące na sabat żniwiarki, kobiece duchy żniw, przypominające wieloręką ukraińską boginię Marę.
Odtworzenie w Zinie (w załączeniu) małego szlaku śląskich tras Konopnickiej uzupełnia wielką mapę światowych podróży pisarki. Warto przypomnieć, że podczas poszukiwań domu dla Konopnickiej brano też pod uwagę Śląsk Cieszyński. Ostatecznie Wisłę odradziła Pisarce Eliza Orzeszkowa, do uszu której dotarły fatalne opinie i niepochlebne plotki o dopiero co kształtującym się uzdrowisku w Beskidach. Konopnicka i Dulębianka zamieszkały w Żarnowcu, ale wydaje się, że pod paroma względami oferta Wisły była jednak niezwykła i ciekawsza od podkarpackiego domu. Komitet galicyjski chciał zakupić w Wiśle dwa wille, „Jaskółka" była pomyślana dla Konopnickiej, a „Miła" dla Dulębianki". Miał je łączyć słoneczny, szklany korytarz.

Spacer 17 czerwca, jak zapewniają organizatorki wydarzenia: dr Małgorzata Tkacz-Janik (Instytut Korfantego, Katowice), Patrycja Chlebus-Grudzień (Muzeum HERstorii Sztuki) przypomni, jak 120 lat temu przebiegał jubileusz poetki w Krakowie, jak próbowała schować się przed wielbiącym ją tłumem, kto zorganizował przyjazd delegacji śląskiej oraz jak kobiety tamtej epoki wspierały się i motywowały. Posłuchamy o takich postaciach jak: Maria Dulębianka, Helena Stęślicka, Maria Wysłouch, Helena Sołtysowa, Maria Siedlecka, czy Maria Turzyma.
Wycieczkę poprowadzi krakowska przewodniczka Marta Pacholczyk-Dzierwa.
Pierwszą z potwierdzonych uczestniczek jest sama Maria Konopnicka, która w czasie spaceru wspominać będzie swój jubileusz. Swój udział deklarują też osoby w oryginalnych strojach ze Śląska Cieszyńskiego, w którego skład wchodzi ukochany przez Marię Konopnicką "żywotek" (krótki haftowany gorsecik).

Wydarzenie składa się z trzech części. Można dołączyć do niego podczas trwania każdej z nich:
10:00 - Akademia Sztuk Pięknych - opowieść o Marii Dulębiance (studentce Jana Matejki) prowadzona przez Iwonę Demko oraz zwiedzanie dorocznej wystawy studentek i studentów.
11:00 - Spacer śladem XIX-wiecznego siostrzeństwa przedstawiający miejsca pobytu Marii Konopnickiej w Krakowie oraz spotkanie śląskich działaczek z Pisarką i podwawelskim grodem. Planujemy też performatywną mini rekonstrukcję jubileuszu 25-lecia pracy twórczej Pisarki na Rynku, w tym hołd Ślązaczek, do którychStart spaceru: sprzed ASP
13:30 - Massolit Books ( Felicjanek 4) spotkanie poświęcone przyjazdowi delegacji śląskiej na jubileusz [na spotkaniu obecna będzie potomkini działaczki Heleny Stęślickiej, dr Ewa Piaskowska]
Na spotkaniu w Massolit Books dowiemy się jak wielkim przeżyciem był dla Ślązaczek przyjazd do Krakowa oraz jak organizowały swoją podróż. Pokażemy niepublikowane wcześniej materiały i zdjęcia związane z tamtymi wydarzeniami.